☰
Next Publication In:
Days: 00
Hours: 00
Minutes: 00
Seconds: 00

VYANZO VYA MIELEKEO YA WANAFUNZI WA DARASA LA NANE KUHUSU LUGHA YA KISWAHILI KATIKA SHULE ZA MSINGI ZA KAUNTI NDOGO YA UGUNJA, KENYA

📘 Volume 14 📄 Issue 11 📅 November 2026

👤 Authors

Irene Akinyi Abutti 1 , Prof. Aswani Buliba 2 , Prof. Onyango Ogola 3
1. Chuo Kikuu cha Laikipia, Idara ya Usomilugha na Mawasiliano, po box 6987-30100, Eldoret, Kenya,
2. Chuo Kikuu cha Laikipia, Idara ya Usomilugha na Mawasiliano, po box 1100-Nyahururu, Kenya,
3. Chuo Kikuu cha Laikipia, Idara ya Usomilugha na Mawasiliano, po box 1100-Nyahururu Kenya,

📄 Abstract

Mielekeo ya wanafunzi kuhusu lugha ina nafasi muhimu katika ujifunzaji wa lugha hiyo, lakini vyanzo vya mielekeo hiyo miongoni mwa wanafunzi wa shule za msingi nchini Kenya havijachunguzwa kwa kina. Makala haya yanaripoti utafiti uliobaini vyanzo vya mielekeo ya wanafunzi wa darasa la nane kuhusu lugha ya Kiswahili katika kaunti ndogo ya Ugunja, Kaunti ya Siaya. Utafiti uliongozwa na Nadharia ya Kiakili ya Mielekeo, inayoeleza mielekeo kuwa na vipengele vitatu: ufahamu, hisia na vitendo. Muundo wa usoroveya-elezi ulitumika. Shule 12 kati ya 63 ziliteuliwa kinasibu kutoka lokesheni tatu za Sigomre, Ambira na Sikalame, na wanafunzi 240 (20 kutoka kila shule) pamoja na walimu 12 wa Kiswahili walishiriki. Data zilikusanywa kwa hojaji ya mizani ya Likert yenye kauli 10, hojaji ya maswali 21 yenye maswali funge na wazi, na mahojiano na walimu; zilichanganuliwa kwa tarakimu na asilimia kwa kutumia SPSS na kimaudhui. Wastani wa alama za mielekeo ulikuwa kati ya asilimia 78 na 80 katika lokesheni zote tatu, na wanafunzi 12 pekee kati ya 240 walikuwa na mielekeo hasi. Vyanzo vilivyobainika ni mazingira ya shule, sheria za matumizi ya lugha shuleni, walimu, wazazi, vyombo vya habari, mazingira ya nyumbani na marafiki. Vyanzo vinavyoambatana na mielekeo chanya ni pamoja na hali ya Kiswahili kuwa somo la lazima, upendeleo wa idhaa ya redio ya Kiswahili (takriban asilimia 72), matumizi ya Kiswahili nyumbani na miongoni mwa marafiki. Kwa upande mwingine, wanafunzi walioagizwa kutumia Kiingereza shuleni walikuwa asilimia 80, wazazi walihimiza Sayansi na Hisabati kuliko Kiswahili, na walimu tisa kati ya 12 waliripoti kuwa walimu wa masomo mengine hukidharau Kiswahili. Makala yanahitimisha kuwa mielekeo chanya ya wanafunzi inaishi pamoja na mazingira yanayoshusha hadhi ya Kiswahili, na yanapendekeza kupitiwa upya kwa sera za lugha shuleni na ushirikishwaji wa wazazi na walimu wote.

🏷️ Keywords

mielekeo ya lugha Kiswahili vyanzo vya mielekeo shule za msingi sera ya lugha shuleni kaunti ndogo ya Ugunja

🔗 DOI

DOI - (https://doi.org/10.36713/epra32071)

📚 How to Cite:

Irene Akinyi Abutti, Prof. Aswani Buliba , Prof. Onyango Ogola , VYANZO VYA MIELEKEO YA WANAFUNZI WA DARASA LA NANE KUHUSU LUGHA YA KISWAHILI KATIKA SHULE ZA MSINGI ZA KAUNTI NDOGO YA UGUNJA, KENYA , Volume 14 , Issue 11, November 2026, EPRA International Journal of Economic and Business Review(JEBR) , Pages: 15 - 22 , DOI: https://doi.org/10.36713/epra32071

🔗 PDF URL

https://cdn.eprapublishing.org/article/1794242655666-3.EPRA32071.pdf

📄 PDF Preview

Click the button above to load the PDF.